ทำไมยิ่งเก่ง ยิ่งรู้สึกว่าตัวเองเป็นมิจฉาชีพ? ถอดรหัสอาการ ‘รู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ’ ที่คนทำงานเก่งมักเจอ

คุณเคยรู้สึกไหมว่า ตำแหน่งงานที่คุณได้มานั้นเกิดจากโชคดีเท่านั้น? หรือคุณกำลังกลัวว่าสักวันหนึ่งเพื่อนร่วมงานจะรู้ว่าคุณ “ไม่ได้เก่งอะไรเลย” แม้จะมีผลงานดีๆ ออกมาเพียบ มีปริญญาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำ หรือได้รับรางวัลมากมาย แต่ลึกๆ แล้วคุณกลับคิดว่า “ฉันไม่สมควรได้รับสิ่งเหล่านี้เลย” ถ้าคุณรู้สึกแบบนี้ ไม่ต้องกังวลไป เพราะคุณไม่ได้เป็นคนเดียว สถิติบอกว่ามีคนถึง 9-82% ที่เคยรู้สึกแบบนี้ในช่วงชีวิตหนึ่ง อาการนี้มีชื่อเรียกว่า “อิมพอสเตอร์ ซินโดรม” (Imposter Syndrome) หรือ “กลุ่มอาการรู้สึกว่าตัวเองเป็นมิจฉาชีพ” แล้วเพิ่งมีงานวิจัยใหม่ออกมาเผยว่า คนที่มักจะได้รับอาการนี้มากที่สุด คือคนที่มีบุคลิกภาพแบบไหน และที่น่าสนใจคือ ไม่ใช่คนที่ต้องการความสมบูรณ์แบบทุกคนจะรู้สึกแบบนี้ อิมพอสเตอร์ ซินโดรม คืออะไร? ลองนึกภาพว่า คุณเพิ่งได้เลื่อนตำแหน่งเป็นหัวหน้าทีม ทุกคนแสดงความยินดี บอกว่าคุณสมควรได้รับ แต่ในหัวคุณกลับคิดว่า “ฉันเป็นคนโง่ที่สุดในห้องนี้แน่ๆ เดี๋ยวทุกคนก็จะรู้ว่าฉันไม่ได้เก่งอะไรเลย” นั่นคืออิมพอสเตอร์ ซินโดรม ถ้าจะอธิบายแบบง่ายๆ มันคือตรงข้ามกับ “ดันนิง-ครูเกอร์เอฟเฟกต์” (Dunning-Kruger Effect) เลยทีเดียว ดันนิง-ครูเกอร์เอฟเฟกต์คือเมื่อคุณแย่มากๆ ในบางเรื่อง จนไม่สามารถมองเห็นข้อบกพร่องของตัวเองได้ ในทางกลับกัน อิมพอสเตอร์ ซินโดรมคือเมื่อคุณเก่งจริงๆ มีผลงานเป็นที่ยอมรับ อาจจะได้รางวัล … Read more

ระวัง! พูด “ขอบคุณ” มากเกินไป อาจทำให้คุณดูต่ำลงในสายตาคนอื่น

คุณเคยสังเกตไหมว่า บางครั้งเวลาเราขอบคุณใครสักคนอย่างจริงใจ แบบจัดเต็มด้วยคำพูดหวานๆ แต่กลับรู้สึกเหมือนตัวเองกำลัง “ต่ำตัว” ลงไปโดยไม่รู้ตัว? หรือเคยสังเกตเพื่อนร่วมงานที่ชอบพูด “ขอบคุณมากๆ เลยค่ะ” ทุกครั้งจนดูเหมือนเป็นคนที่ไม่มีอำนาจต่อรอง? ถ้าคุณเคยคิดแบบนี้ แสดงว่าสัญชาตญาณของคุณไม่ได้หลอกลวง เพราะมีงานวิจัยทางจิตวิทยาออกมาพิสูจน์แล้วว่า การแสดงความกตัญญูแบบเกินพอดี อาจทำให้คนอื่นมองว่าคุณมี “สถานะทางสังคม” ที่ต่ำกว่าคนที่คุณกำลังขอบคุณ งานวิจัยชิ้นนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Social Psychological and Personality Science โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย British Columbia ซึ่งพบว่า แม้ความกตัญญูจะเป็นสิ่งดีที่ช่วยสร้างความสัมพันธ์ แต่มันก็มี “ผลข้างเคียง” ที่คนส่วนใหญ่มองข้าม ทำไมการขอบคุณถึงมี “ราคา” ที่ต้องจ่าย? ในโลกของจิตวิทยาสังคม เราเรียนรู้มาตลอดว่าความกตัญญูเป็นกาวทางสังคมที่ยิ่งใหญ่ มันช่วยเชื่อมโยงผู้คน สร้างความอบอุ่น และทำให้เราดูเป็นคนน่ารัก หลายองค์กรยังมี “กำแพงแห่งความกตัญญู” หรือช่องทางพิเศษให้พนักงานแสดงความขอบคุณซึ่งกันและกัน แต่ศาสตราจารย์ Kristin Laurin หัวหน้าทีมวิจัย เล่าว่าพวกเขาเริ่มสงสัยว่า ความกตัญญูที่แสดงออกมาอย่างเข้มข้น อาจส่งสัญญาณแอบแฝงบางอย่างเกี่ยวกับ “ตำแหน่งในลำดับชั้นทางสังคม” (Social Hierarchy) ทีมวิจัยอธิบายว่า เมื่อเราขอบคุณใครสักคน เราไม่ได้แค่บอกว่า … Read more