ทำไมยิ่งเก่ง ยิ่งรู้สึกว่าตัวเองเป็นมิจฉาชีพ? ถอดรหัสอาการ ‘รู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ’ ที่คนทำงานเก่งมักเจอ

คุณเคยรู้สึกไหมว่า ตำแหน่งงานที่คุณได้มานั้นเกิดจากโชคดีเท่านั้น? หรือคุณกำลังกลัวว่าสักวันหนึ่งเพื่อนร่วมงานจะรู้ว่าคุณ “ไม่ได้เก่งอะไรเลย” แม้จะมีผลงานดีๆ ออกมาเพียบ มีปริญญาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำ หรือได้รับรางวัลมากมาย แต่ลึกๆ แล้วคุณกลับคิดว่า “ฉันไม่สมควรได้รับสิ่งเหล่านี้เลย” ถ้าคุณรู้สึกแบบนี้ ไม่ต้องกังวลไป เพราะคุณไม่ได้เป็นคนเดียว สถิติบอกว่ามีคนถึง 9-82% ที่เคยรู้สึกแบบนี้ในช่วงชีวิตหนึ่ง อาการนี้มีชื่อเรียกว่า “อิมพอสเตอร์ ซินโดรม” (Imposter Syndrome) หรือ “กลุ่มอาการรู้สึกว่าตัวเองเป็นมิจฉาชีพ” แล้วเพิ่งมีงานวิจัยใหม่ออกมาเผยว่า คนที่มักจะได้รับอาการนี้มากที่สุด คือคนที่มีบุคลิกภาพแบบไหน และที่น่าสนใจคือ ไม่ใช่คนที่ต้องการความสมบูรณ์แบบทุกคนจะรู้สึกแบบนี้ อิมพอสเตอร์ ซินโดรม คืออะไร? ลองนึกภาพว่า คุณเพิ่งได้เลื่อนตำแหน่งเป็นหัวหน้าทีม ทุกคนแสดงความยินดี บอกว่าคุณสมควรได้รับ แต่ในหัวคุณกลับคิดว่า “ฉันเป็นคนโง่ที่สุดในห้องนี้แน่ๆ เดี๋ยวทุกคนก็จะรู้ว่าฉันไม่ได้เก่งอะไรเลย” นั่นคืออิมพอสเตอร์ ซินโดรม ถ้าจะอธิบายแบบง่ายๆ มันคือตรงข้ามกับ “ดันนิง-ครูเกอร์เอฟเฟกต์” (Dunning-Kruger Effect) เลยทีเดียว ดันนิง-ครูเกอร์เอฟเฟกต์คือเมื่อคุณแย่มากๆ ในบางเรื่อง จนไม่สามารถมองเห็นข้อบกพร่องของตัวเองได้ ในทางกลับกัน อิมพอสเตอร์ ซินโดรมคือเมื่อคุณเก่งจริงๆ มีผลงานเป็นที่ยอมรับ อาจจะได้รางวัล … Read more

8 สิ่งที่คนรู้ค่าตัวเองไม่ยอมทนในชีวิตประจำวัน ตามหลักจิตวิทยา

คุณเคยสังเกตไหมว่า มีคนบางกลุ่มที่ดูเหมือนจะมีคุณค่าในตัวเองที่แข็งแกร่งจนไม่มีอะไรสั่นคลอนได้? พวกเขาเดินผ่านชีวิตด้วยความมั่นใจแบบเงียบๆ ไม่ต้องการคำชมหรือการยืนยันจากใครตลอดเวลา พวกเขารู้คุณค่าของตัวเอง และที่สำคัญกว่านั้น พวกเขาไม่ยอมให้ใครหรืออะไรมาทำลายมันได้ เคยมีช่วงหนึ่งที่ผมคิดว่าคนพวกนี้คงโชคดีที่เกิดมาพร้อมความมั่นใจแบบกันกระสุน แต่หลังจากที่ได้ศึกษางานวิจัยทางจิตวิทยาอย่างลึกซึ้ง และผ่านการเดินทางในการตั้งขอบเขตของตัวเองมาด้วยตัวเอง ผมค้นพบความจริงข้อหนึ่งที่เปลี่ยนมุมมอง การรู้ค่าตัวเองไม่ใช่สิ่งที่ติดตัวมาแต่กำเนิด แต่มันคือสิ่งที่คุณเลือกที่จะไม่ยอมทน วันนี้ เราจะมาสำรวจ 8 สิ่งที่คนที่รู้ค่าตัวเองไม่ยอมรับในชีวิตประจำวัน ตามหลักจิตวิทยา นี่ไม่ใช่แค่กฎเกณต์ตายตัวที่ใครคิดขึ้นมาเอง แต่เป็นขอบเขตการป้องกันที่ช่วยรักษาคุณค่าและสุขภาพจิตของคุณไว้ได้จริง 1. พวกเขาไม่ทนกับการถูกวิจารณ์แบบไร้สาระ ที่ไม่มีข้อเสนอแนะที่สร้างสรรค์ คุณรู้จักคนแบบนี้ไหม? คนที่ชอบแสดงความคิดเห็นเชิงลบต่อทุกอย่างที่คุณทำ แต่ไม่เคยเสนอทางออกหรือช่วยเหลืออะไรจริงจัง คนที่รู้ค่าตัวเองแยกแยะได้ชัดเจนว่า อะไรคือคำวิจารณ์ที่สร้างสรรค์ (Constructive Feedback) และอะไรคือการดูดพลังงานทางอารมณ์ งานวิจัยด้านจิตวิทยาความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลชี้ให้เห็นว่า การถูกวิจารณ์อย่างต่อเนื่องโดยปราศจากคำแนะนำที่เป็นประโยชน์ สามารถเปลี่ยนแปลงระบบการตอบสนองต่อความเครียดในสมองของเราได้จริง มันกระตุ้นสิ่งที่นักจิตวิทยาเรียกว่า “ความทุกข์ที่เรียนรู้มา” (Learned Helplessness) ซึ่งเป็นสภาวะที่เราหยุดพยายามทำอะไร เพราะเชื่อว่าไม่ว่าจะทำอย่างไรก็ไม่มีทางดีพอ ผมเคยผ่านบทเรียนนี้มาแบบเจ็บปวด เมื่อคนที่ผมใส่ใจชี้ให้เห็นว่าผมพูดแต่เรื่องงานตลอดเวลา ตอนแรกมันเจ็บ แต่แล้วผมก็ตระหนักได้ว่า พวกเขาไม่ได้แค่วิจารณ์ พวกเขากำลังส่องกระจกให้ผมเห็นว่า ความหมกมุ่นกับความสำเร็จของผมส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างคนอย่างไร นั่นคือคำวิจารณ์ที่สร้างสรรค์ สิ่งที่คนรู้ค่าตัวเองไม่ยอมทน คือคนที่ทำลายคุณลงเพียงเพื่อให้ตัวเองรู้สึกเหนือกว่า ลองสังเกตดูว่า คนที่วิจารณ์คุณนั้น พวกเขามีเจตนาที่จะช่วยคุณพัฒนาจริงๆ หรือแค่ต้องการปลดปล่อยพลังงานลบของตัวเอง ทำอย่างไรเมื่อเจอสถานการณ์แบบนี้? … Read more