จิตวิทยาการตัดสินใจ

คุณเคยสงสัยไหมว่า ทำไมคนบางคนถึงยอมเสี่ยงชีวิตไปกับสิ่งที่ดูเหมือนจะไม่คุ้มค่า? วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกจิตวิทยาของนักผจญภัยระดับโลก ที่ยิ่งประสบความสำเร็จมากเท่าไหร่ กลับยิ่งเดินเข้าใกล้ความตายมากขึ้นเท่านั้น บทนำ: คำถามที่ไม่มีใครตอบได้ “Because it’s there” (เพราะมันอยู่ตรงนั้น) นี่คือคำตอบสั้นๆ ที่ George Mallory นักปีนเขาชื่อดังตอบเมื่อนักข่าวถามว่าทำไมถึงอยากปีนยอดเขาเอเวอเรสต์ แต่จริงๆ แล้ว คำตอบนี้ไม่ได้อธิบายอะไรเลย เพราะคนหลายล้านคนรู้ว่ายอดเขาเอเวอเรสต์อยู่ตรงนั้น แต่ไม่มีใครอยากไปปีนซักหน่อย ในปี 1924 Mallory หายตัวไปบนเอเวอเรสต์อย่างไร้ร่องรอย หลังจากที่เคยทำสถิติความสูงสุดของโลกไปได้เพียงสองปีก่อนหน้า ทำไมคนที่ประสบความสำเร็จระดับโลกแล้ว ถึงยังอยากเสี่ยงชีวิตต่อไป? คำถามนี้ไม่ได้มีแค่ Mallory คนเดียวที่ตอบไม่ได้ Amelia Earhart นักบินหญิงที่บินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกคนแรก หายตัวไปในมหาสมุทรแปซิฟิกขณะพยายามบินรอบโลก Dave Shaw นักดำน้ำถ้ำที่ทำสถิติโลกหลายครั้ง เสียชีวิตขณะพยายามกู้ศพเพื่อนนักดำน้ำจากถ้ำลึก ทุกคนเหล่านี้มีอะไรบางอย่างที่เหมือนกัน: พวกเขาคือผู้เชี่ยวชาญในสายงานของตัวเอง มีชื่อเสียงแล้ว แต่กลับยังเลือกที่จะเสี่ยงทุกอย่าง รวมถึงชีวิตของตัวเอง เพื่อความท้าทายครั้งถัดไป วันนี้เราจะมาเข้าใจกันว่า อะไรคือกลไกทางจิตวิทยาและสังคมที่ผลักดันให้ “นักผจญภัยระดับโลก” เหล่านี้ เดินเข้าสู่วงจรอันตรายที่ยิ่งประสบความสำเร็จมากเท่าไหร่ กลับยิ่งต้องเสี่ยงมากขึ้นเท่านั้น ส่วนที่ 1: พื้นฐานทางชีววิทยา – … Read more

คุณเคยรู้สึกหงุดหงิดจนนอนไม่หลับเพราะรอผลสอบหรือไม่? หรือเคยปฏิเสธโอกาสที่ดีเพียงเพราะไม่อยากรอคอยความไม่แน่นอน? ถ้าคำตอบคือ “ใช่” แสดงว่าคุณไม่ได้โดดเดี่ยว และที่สำคัญกว่านั้น คุณกำลังเป็นเหยื่อของกลไกทางจิตวิทยาที่ทรงพลังมาก—นั่นคือ “ความกลัวต่อความไม่แน่นอน” งานวิจัยชิ้นใหม่เปิดเผยว่า ความวิตกกังวลที่เราเผชิญขณะรอคอยผลลัพธ์ มีพลังมากกว่าความตื่นเต้นที่จะได้รับสิ่งดีๆ ถึง 6 เท่า และนี่คือเหตุผลที่ทำให้หลายคนเลือกที่จะ “จ่ายเงิน” (ไม่ว่าจะเป็นค่าเสียโอกาส เวลา หรือเงินจริงๆ) เพื่อหลีกหนีจากความรู้สึกแบบนี้ ความลับที่นักเศรษฐศาสตร์ไม่เคยเข้าใจ: ทำไมคนที่กลัวเสี่ยงมักจะรอไม่ได้ มานานแล้วที่นักเศรษฐศาสตร์มองว่า “ความกล้าเสี่ยง” กับ “ความอดทน” เป็นคนละเรื่องกัน คุณอาจจะเป็นนักพนันตัวยงที่กล้าเสี่ยง แต่ก็อาจจะเป็นคนที่อดทนรอคอยได้นาน หรือในทางกลับกัน คุณอาจจะเป็นคนระมัดระวังมากแต่ก็อดทนได้ แต่ความจริงที่เราพบในชีวิตประจำวันกลับไม่เป็นแบบนั้น คนที่กลัวเสี่ยงมักจะเป็นคนที่รอไม่ได้ด้วย คนที่ชอบเล่นปลอดภัยมักจะเป็นคนที่อยากได้ผลลัพธ์เร็วๆ นี่ไม่ใช่แค่เรื่องบังเอิญ คริส ดอว์สัน จากมหาวิทยาลัยบาธ และแซมมวล จอห์นสัน จากมหาวิทยาลัยวอเตอร์ลู ตั้งคำถามว่า: ทำไมสองเรื่องนี้ถึงมาคู่กันเสมอ? คำตอบที่พวกเขาค้นพบนั้นง่ายแต่ลึกซึ้ง: เพราะทั้งสองอย่างมีต้นตอมาจาก “อารมณ์คาดการณ์” (Anticipatory Emotions) ที่เราเผชิญขณะรอคอย อารมณ์สองแบบที่คุณอาจไม่เคยสังเกต ก่อนจะเข้าใจว่าทำไมเราถึงยอมทำอะไรก็ได้เพื่อหนีความไม่แน่นอน เราต้องเข้าใจก่อนว่าอารมณ์ของมนุษย์มีสองประเภทใหญ่ๆ เมื่อเจอกับเหตุการณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้น: 1. อารมณ์ตอบสนอง … Read more