นักจิตวิทยาเผย “เทคนิคมองเห็นตัวเองในอนาคต” ช่วยก้าวข้ามความกลัวและเพิ่มแรงจูงใจในการทำงาน

งานวิจัยจาก UCLA และนักจิตวิทยาชื่อดังชี้ให้เห็นวิธีการเอาชนะความเครียดและความกลัวที่เกิดจากการมองภาพอนาคตไม่เห็น พร้อมเสนอแนวทางใหม่ในการออกแบบชีวิตให้มีความสุขอย่างยั่งยืน

ในยุคที่ความเครียดและความกดดันจากการทำงานเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง หลายคนเริ่มประสบปัญหาการหมดไฟในการทำงาน หรือที่เรียกว่า “Burnout” จนนำไปสู่ความกลัวที่จะลงมือทำสิ่งต่างๆ เพราะกังวลว่าผลงานจะออกมาไม่ดีเท่าที่ควร สภาวะดังกล่าวไม่เพียงส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพในการทำงานเท่านั้น แต่ยังสะสมเป็นความเครียดระยะยาวที่ส่งผลต่อสุขภาพจิตและกายอย่างรุนแรง

สาเหตุหลักของความกลัวและการหมดแรงจูงใจ

ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาระบุว่า ปรากฏการณ์ดังกล่าวมักเกิดขึ้นในช่วงที่บุคคลอยู่ในสภาวะจิตใจเปราะบาง หรือเผชิญกับปัญหาชีวิตใหญ่ๆ ความกลัวที่เกิดขึ้นเปรียบเสมือนการเผชิญหน้ากับพายุที่ถาโถมเข้ามา ทำให้ไม่กล้ามองไปยังปลายทางหรือเป้าหมายในอนาคต การมองไม่เห็นภาพในอนาคตนี้เองที่กลายเป็นปัญหาหลักที่ฉุดรั้งให้ติดอยู่กับความกลัว

สถานการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อร่างกายและจิตใจเคลื่อนไปคนละทิศทาง ทำให้การฝืนตัวเองให้ทำงานให้ออกมาดีกลายเป็นสิ่งที่ท้าทายอย่างยิ่ง แทนที่จะได้ผลงานที่มีคุณภาพ กลับได้รับแต่ความเครียดและความผิดหวังที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

งานวิจัยจาก UCLA เปิดเผยความลับของสมองมนุษย์

งานวิจัยชิ้นสำคัญเรื่อง “The stranger within: Connecting with our future selves” โดย Cynthia Lee จากมหาวิทยาลัย UCLA ได้เปิดเผยข้อค้นพบที่น่าสนใจว่า “คนส่วนใหญ่มองภาพในอนาคตของตัวเองไม่ค่อยออก” สาเหตุที่น่าแปลกใจคือ เมื่อเรานึกถึงตัวเองในอนาคต สมองจะประมวลผลและตีความว่าตัวเราในอนาคตนั้นเป็น “คนแปลกหน้า” ที่แตกต่างจากตัวเองในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง

การค้นพบนี้สามารถอธิบายพฤติกรรมที่ดูเหมือนจะไม่สมเหตุสมผลของมนุษย์ได้หลายเรื่อง เช่น เหตุใดผู้คนจึง “ไม่ยอมออมเงินเพื่อวัยเกษียณ” หรือ “ไม่ยอมพัฒนาตนเอง” แม้จะรู้ดีว่าการกระทำเหล่านี้ไม่เป็นประโยชน์ในระยะยาว ต้นเหตุสำคัญคือการมองภาพตัวเองในอนาคตไม่ออก หรือไม่สามารถเชื่อมโยงอารมณ์ความรู้สึกของตัวเองในปัจจุบันกับอนาคตได้

กับดักของการเปรียบเทียบกับผู้อื่น

อีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เรามองภาพตัวเองในอนาคตไม่ออกคือ การที่เรามักจะมองเห็นเพียงภาพของผู้อื่นที่ประสบความสำเร็จแล้วเท่านั้น โดยไม่ได้สัมผัสหรือเห็นกระบวนการดิ้นรนและความพยายามที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จเหล่านั้น การขาดการรับรู้ถึงกระบวนการนี้ทำให้เราไม่รู้สึกจำเป็นต้องพยายาม หรือไม่เข้าใจว่าความสำเร็จต้องผ่านขั้นตอนการทำงานหนักมาอย่างยาวนาน

ในโลกโซเชียลมีเดียปัจจุบัน การเปรียบเทียบกับผู้อื่นเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงได้ยาก เมื่อเราเห็นแต่ภาพความสำเร็จที่ถูกนำเสนอออกมา โดยไม่เห็นความล้มเหลว ความผิดพลาด และการลองผิดลองถูกที่อยู่เบื้องหลัง มันจึงสร้างความรู้สึกว่าความสำเร็จเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ง่ายๆ หรือเป็นเรื่องของโชคชะตา มากกว่าผลลัพธ์ของความพยายามที่สะสมมาเป็นเวลานาน

ประโยชน์ของการมองเห็นตัวเองในอนาคต

ในทางกลับกัน งานวิจัยของ Cynthia Lee ยังระบุอีกว่า บุคคลที่สามารถมองเห็นภาพจำลองของตัวเองในอนาคตได้อย่างชัดเจน จะมีความสามารถในการตัดสินใจที่ดีขึ้นในทุกๆ เรื่อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเงิน การศึกษา การทำงาน หรือแม้กระทั่งการดูแลสุขภาพ

การมีภาพของตัวเองในอนาคตที่ชัดเจนทำให้เกิดการเชื่อมโยงทางอารมณ์ระหว่างตัวเองในปัจจุบันกับตัวเองในอนาคต เมื่อเราสามารถรู้สึกว่าตัวเองในอนาคตและปัจจุบันเป็นบุคคลเดียวกัน เราจะเริ่มดูแลและใส่ใจในการตัดสินใจที่จะส่งผลดีต่ออนาคตมากขึ้น

เทคนิคการสื่อสารกับตัวเองในอนาคต

นักวิจัยแนะนำให้ฝึกหัดการพูดคุยกับตัวเองใน ‘มิติอนาคต’ เป็นประจำ โดยการถามคำถามเช่น “คุณพอใจกับสิ่งที่เป็นอยู่แล้วหรือยัง” “ต้องการอะไรในชีวิตที่เหลือนี้บ้าง” “หากมองย้อนกลับมาจากอนาคต คุณจะให้คำแนะนำอะไรกับตัวเองในปัจจุบัน”

การฝึกถามและตอบคำถามเหล่านี้ซ้ำๆ จะช่วยให้เรามองเห็นตัวเองในอนาคตได้ชัดเจนขึ้น และเส้นทางการดำเนินชีวิตจะมีทิศทางที่แน่นอนมากขึ้น เทคนิคนี้ไม่เพียงช่วยในการวางแผนเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างแรงจูงใจในการดำเนินการตามแผนที่วางไว้

ทฤษฎี 2 มิติของตัวตนจาก Daniel Kahneman

Daniel Kahneman นักจิตวิทยาชื่อดังและผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ ได้ค้นพบว่า ตัวตนของมนุษย์จะมีอยู่ 2 มิติในช่วงเวลาเดียวกัน ได้แก่

“Experiencing Self” – ตัวตนผู้สัมผัสประสบการณ์ คือตัวตนที่รับรู้ถึงความรู้สึกและสิ่งที่กำลังทำอยู่ในปัจจุบัน มิตินี้สามารถสร้างความสุขในช่วงเวลาสั้นๆ ได้ เช่น ความสุขจากการไปคาเฟ่สวยๆ สักสองชั่วโมง หรือความเพลิดเพลินจากการดูหนังซีรีส์ที่ชื่นชอบ

“Remembering Self” – ตัวตนผู้จดจำ คือตัวตนที่มีความทรงจำและคิดถึงสิ่งที่เคยทำมาแล้วในอดีต เมื่อเวลาผ่านไป ประสบการณ์ที่เคยสัมผัสผ่าน Experiencing Self จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของ Remembering Self ทันที

การใช้ประโยชน์จากทฤษฎี 2 มิติในชีวิตประจำวัน

ความเข้าใจในทฤษฎีนี้สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการความเครียดและความกลัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ การนึกถึงอดีตที่มีความสุขช่วยสร้างให้เรารับรู้ความสุขในปัจจุบันเช่นกัน นั่นหมายความว่าเราสามารถหาความสุขได้ทั้งจากอดีต ปัจจุบัน และอนาคตร่วมด้วย

เมื่อพบเจอปัญหายากหรือสถานการณ์ที่น่ากลัว การใช้แนวคิดเหล่านี้อาจช่วยให้เราก้าวข้ามปัญหาและจัดระเบียบความคิด พร้อมหาวิธีรับมืออย่างมีความสุขมากขึ้น ที่สำคัญคือเราไม่จำเป็นต้องยึดติดกับตัวตนใดตัวตนหนึ่งเป็นหลัก แต่สามารถยืดหยุ่นความคิดและความสุขของตนเองได้ตามสถานการณ์

การพัฒนาทักษะการมองภาพอนาคต

ทักษะการมองภาพในอนาคตถือเป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการมีวินัยในการดำเนินการตามความตั้งใจต่างๆ ให้ประสบความสำเร็จ เมื่อเรามองเห็นภาพของตัวเองในอนาคตได้ชัดเจน เราจะมีแรงจูงใจที่มากพอในการทำสิ่งที่จำเป็นในปัจจุบัน แม้ว่าสิ่งเหล่านั้นอาจจะไม่ให้ความสุขหรือความพึงพอใจในทันที

การมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนยังช่วยในการตัดสินใจเลือกกิจกรรมหรือโอกาสต่างๆ เมื่อเรารู้ว่าต้องการจะเป็นอย่างไรในอนาคต การเลือกสิ่งที่สอดคล้องกับเป้าหมายระยะยาวจะกลายเป็นเรื่องที่ง่ายขึ้น

การออกแบบชีวิตเพื่อความสุขอย่างยั่งยืน

การออกแบบชีวิตโดยใช้หลักการเหล่านี้จะส่งผลให้พฤติกรรมการใช้ชีวิตของเราในปัจจุบันเป็นประโยชน์ต่ออนาคตด้วย การมีแผนชีวิตที่ชัดเจนไม่ได้หมายความว่าต้องเป็นแผนที่เข้มงวดหรือไร้ความยืดหยุ่น แต่เป็นการสร้างกรอบทิศทางที่ช่วยให้เราตัดสินใจได้ง่ายขึ้นเมื่อเผชิญกับทางเลือกต่างๆ

การสร้างความสุขในชีวิตประจำวันควรเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบชีวิต ไม่ใช่สิ่งที่ต้องรอให้ความสำเร็จมาถึงก่อน ความสุขเหล่านี้จะช่วยขจัดความกลัวและความกังวลต่อภาระงานหรือความท้าทายที่ต้องเผชิญ

คำแนะนำสำหรับการนำไปปรับใช้

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เริ่มต้นด้วยการตั้งเวลาสักวันละ 10-15 นาที เพื่อนั่งคิดและจินตนาการถึงตัวเองในอนาคต ลองนึกถึงภาพของตัวเองในอีก 5 ปี 10 ปี หรือแม้กระทั่ง 20 ปีข้างหน้า ว่าต้องการจะเป็นอย่างไร อยู่ที่ไหน ทำงานอะไร และมีความสุขจากสิ่งใดบ้าง

การฝึกนี้ควรทำอย่างสม่ำเสมอและไม่ควรกดดันตัวเองให้ได้คำตอบที่สมบูรณ์แบบตั้งแต่ครั้งแรก ภาพของตัวเองในอนาคตสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามประสบการณ์และการเติบโตของเรา สิ่งสำคัญคือการมีภาพในอนาคตที่ชัดเจนพอที่จะเป็นแรงจูงใจในการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน

บทสรุป

การก้าวข้ามความกลัวและความเครียดในการทำงานไม่ใช่เรื่องที่ต้องใช้พลังจิตหรือการฝืนตัวเองเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการเข้าใจกลไกการทำงานของสมองและการใช้ความรู้ทางจิตวิทยาอย่างชาญฉลาด

การมองเห็นตัวเองในอนาคตและการสร้างความสุขในปัจจุบันควบคู่กันไปเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างชีวิตที่มีความหมายและยั่งยืน เมื่อเรารู้ว่าเราต้องการจะไปที่ไหน เส้นทางจะชัดเจนขึ้น และการเดินทางจะเป็นเรื่องที่สนุกและมีความหมายมากขึ้น

ดังนั้น จงลองมองภาพตัวเองให้ออก เพื่อออกแบบชีวิตให้ตัวเองมีความสุขในทุกๆ วัน เพื่อที่ความสุขเหล่านี้จะขจัดความกลัวและความกังวลให้ผ่านพ้นไปได้ และนำพาเราไปสู่อนาคตที่เราใฝ่ฝันไว้